UYKU APNESİ

Uyku apnesi, uyku esnasında bir kişinin solunumunun kesilmesi veya belli bir seviyenin altına inmesi şeklinde ortaya çıkan ciddi bir uyku bozukluğudur. Horlama genelde uyku apnesine eşlik eder. 

Erişkinlerde bir saat içerisinde 5 defaya kadar solunum kesilmesi yani apne normal olarak değerlendirilir. Beş ve üzerindeki saat başına düşen solunum kesilmesi durumunda ise uyku apnesi sendromundan bahsedilir. Apne sayısı arttıkça sendrom daha ciddi bir hal alır. Hatta saatte yüzün üzerinde saatte apne sayısı olan hastalar mevcuttur. Bu  da beyin ve vücudun geri kalan kısmının yeteri kadar oksijen alamayacağı anlamına gelir. 

 

Uyku Neden Önemlidir ?

İnsan yaşamın yaklaşık üçte birini oluşturan uyku sağlıklı bir yaşam için önem arz etmektedir. Bu yüzden uykunun süresi kadar uykunun kalitesi de önemlidir. Uyku apnesi hastalığı uykusuzluk, gündüz uykululuk, yorgunluk, konsantrasyon eksikliği, iktidarsızlık gibi şikayetlere yol açarken; yüksek tansiyon, kalpte ritim bozuklukları, felç, hatta ani gece ölümlerine neden olmaktadır. 

Ulusal Uyku Vakfı'na göre, yenidoğanlar için uygun uyku süresi 14 ila 17 saat arasında, uyku döngüleri yaklaşık 60 dakika sürer (% 50 Non-REM, % 50 REM, 3-4 saatlik ara verici dönem boyunca dönüşümlü olarak); bu sayılar çocukluk döneminde ortalama 10 saate düşer. Yenidoğanlar için tavsiye edilen uyku 12 ila 15 saat arasında, bebekler 11 ila 14 saat arasında, anaokulu çocukları 10 ila 13 saat arasında ve okul çağındaki çocuklarda 9 ila 11 saat arasında. Gençler için, 8 ila 10 saat uygun, genç yetişkinler ve yetişkinler için 7 ila 9 saat ve yaşlı yetişkinler için 7 ila 8 saatlik uyku olarak değerlendirilir.

 

Uyku Apnesi Nedir ?

Uyku apnesi, uyku sırasında bir kişinin solunumunun kesilmesidir. Hipopne ise uyku esnasında nefes alıp vermenin yarıdan fazla azalmasıdır. Uyku apne sendromu ise bu kesilmenin sürekli hale gelmesi  şeklinde ortaya çıkan ciddi bir uyku bozukluğudur.

İki tür uyku apnesi vardır;

Obstrüktif (Tıkayıcı) uyku apnesi (OSA): Apnenin iki formunun daha yaygın olanıdır. Hava yolunun solunum yollarındaki yumuşak dokular tarafından blokajından kaynaklanır.

Santral (Merkezi) uyku apnesi: OSA'dan farklı olarak solunum yolları daralmaz, ancak beyindeki solunum kontrol merkezindeki istikrarsızlıktan ötürü nefes kaslarına sinyal gitmez.

 

Uyku Apnesi İçin Risk Altında Mıyım?

Uyku apnesi her yaştaki insanı, hatta çocukları bile etkileyebilir. Uyku apnesi için risk faktörleri ;

  • Erkek olmak, (Kadınlara oranla iki kat fazla görülür)
  • Aşırı kilolu olmak,
  • 40 yaşın üstünde olmak, 
  • Büyük bademcikler, 
  • Büyük bir dil veya küçük bir çene kemiği, 
  • Uyku apnesi öyküsü olan bir aileye sahip olmak, 
  • Alerjiler veya sinüs problemlerine bağlı burun tıkanıklığı.

 

Uyku Apnesinin Etkileri Nelerdir?

Tedavi edilmediği takdirde uyku apnesi de dahil olmak üzere giderek artan sağlık sorunları ile sonuçlanabilir:

  • Yüksek tansiyon
  • İnme
  • Kalp yetmezliği, düzensiz kalp atışı ve kalp krizi
  • Diyabet
  • Depresyon
  • İktidarsızlık
  • Baş ağrısı

Buna ek olarak, günlük aktivitelerdeki performansın düşüklüğünden dolayı çocuklarda ve ergenlerde akademik başarısızlık gibi tedavi edilememiş durumlardan da uyku apnesi sorumlu olabilir. Uyku apnesi olan kişilerde trafik kazası yapma ihtimali oldukça artmış olarak bulunmuştur. 

 

Uyku Apnesi Belirtileri

  • Boğaz ağrısı ile uyanmak,
  • Yüksek sesle horlama,
  • Bazen boğulma veya nefes nefese uyanmak,
  • Gün boyunca uykuluk ve enerji eksikliği,
  • Araba kullanırken uyku hali,
  • Sabah baş ağrısı,
  • Huzursuz uyku,
  • Unutkanlık, ruhsal değişimler ve karşı cinsiyete olan ilgi azalır,
  • Tekrarlayan uyanma ya da uykusuzluk..

Bu koşullar ne kadar uyuduğunuzu ve ne kadar iyi uyuduğunuzu etkiler. Nedenler, sizi uyanık tutan kötü alışkanlıklardan, uyku döngüsünü bozan tıbbi problemlere kadar değişir. Sabahları dinlenmiş hissetmezseniz, doktorunuza danışın. 

 

Uyku Apnesi Tedavi Yöntemleri 

Uyku apnesi tedavisinde yapılması gereken obezite ve şişmanlık söz konusu ise bu durumun tedavisi önemlidir. 

İleri derecede uyku apnesi tedavisinde ise pozitif hava basıncı (CPAP) tedavisi uygulanmalıdır. Tedavi etkisine ve hastanın tercihine göre otomatik ayarlarda düzenleme yapılarak ya da sabit basınçlı cihaza geçilerek hasta takibe alınmalıdır. CPAP cihazı kullanmakta güçlük çeken ya da hafif derece vakalarda ağız içi aparey ile alt çene öne alınarak dilin geriye düşüp üst solunum yolunu tıkaması önlenebilir.

Eğer üst solunum yollarında belirgin anatomik bozukluklar var ise KBB uzmanı tarafından cerrahi operasyonun değerlendirilmesi gerekmektedir. Anatomik olarak üst solunum yollarını daraltan en önemli ve sık patoloji bademcik yani tonsillerin büyümesidir. Bademciklerin büyümesi eğer tıkayıcı uyku apnesine neden oluyorsa bademciklerin cerrahi olarak alınması yani tonsilektomi ameliyatı şarttır. 

Damak kaslarında orta hatta veya aşağıya doğru çökme veya sünmesi durumunda ise bu kasların kasılma yönlerini değiştirmek ve gerginliğini arttırmak için lateral farengoplasti, anterior farengoplasti gibi operasyonlar yapılabilir. Eğer tıkanıklık dil kökünde ise dil köküne yönelik cerrahiler uygulanabilir.

Uyku apnesinden kurtulmak için özgün tedavi kullanılması şarttır. Uyku apnesi tedavisinin ardından uyku apnesi sorunundan kurtulan kişilerin yaşam kaliteleri yeniden yükselmektedir.

 
#